http://nationalidea.am/RSS նկարագրությունըinfo@nationalidea.amThu, 21 Mar 2013 13:46:08 +0400http://nationalidea.am/images/rsslogoa.gifhttp://nationalidea.am/23273http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=356Thu, 21 Mar 2013 13:45:59 +0400Անտոն Քոչինյանը ծնվել է 1913թ. հոկտեմբերի 12 (25)-ին Էրիվանի նահանգի Ղարաքիլիսայի գավառի Շահալի գյուղում (այժմ՝ Լոռու մարզի Վահագնի գյուղ), հողագործի ընտանիքում։ 1924-27թթ. սովորել է գյուղի տարրական դպրոցում, 1928-ին ընդունվել է կոմերիտմիության շարքերը, իսկ 1928-31թթ. ուսումը շարունակել գյուղերիտդպրոցում, այնուհետև դարձել է բրիգադիր հայրենի գյուղի նորաստեղծ կոլտնտեսությունում։ 1932թ. սեպտեմբերին Քոչինյանն ընդունվել է Թիֆլիսի հայկական մանկավարժական տեխնիկում, բայց ընդամենը մեկ տարի սովորելով՝ վերադարձել է հայրենի կոլտնտեսություն։ 1933թ. աշնանը Ղարաքիլիսայի կուսշրջկոմը Քոչինյանին ուղարկում է Երևան՝ ուսանելու Բարձրագույն կոմերիտական գյուղատնտեսական դպրոցում։1935թ. հուլիսին Քոչինյանը սկսում է աշխատել որպես «Շամշադինի կոլխոզնիկ» շրջանային թերթի պատասխանատու քարտուղար, իսկ նույն թվականի վերջին նշանակվում է «Ստալինյան ուղիով» թերթի խմբագիր։ 1937թ. հոկտեմբերին Քոչինյանն ընտրվում է կոմերիտմիության Ազիզբեկովի շրջկոմի քարտուղար, իսկ 1939թ. փետրվարին արդեն Հայաստանի ԼԿԵՄ Կենտկոմի կադրերի գծով քարտ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=359Fri, 15 Mar 2013 19:18:24 +0400Արցախյան շարժման սկզբից իսկ Բաքվի բութ և վայրագ քաղաքականության՝ սադրանքների, բռնությունների, սանձազերծած պատերազմի, հայերի ցեղասպանության համար, մեր ժողովրդի մեծ, ծանր զոհաբերություններով հանդերձ, երախտապարտ պետք է լինենք դաժան ճակատագրին։ Բավարար ճկունություն ու տարրական իմաստություն հանդես բերելով՝ Բաքուն խաղաղորեն Հայաստանին հանձներ ԼՂԻՄ-ը, հայ-ադրբեջանցի տոկոսային հարաբերությունը տարեցտարի թեքվելու էր արագ բազմացող ադրբեջանցիների կողմը, և նրանցից ազատվել չէր լինի։ Կունենայինք կիսահայ-կիսաթուրք-ադրբեջանական երկիր և այսօրվա ազատագրված տարածքով Արցախի փոխարեն կղզիացած, 4400 քառ. կմ մի երկրամաս։ Հետևանքների մասին ավելի լավ է չխոսենք։ Բայց Բաքուն ամեն ինչ արեց այդ աղետից մեզ ազատելու համար։ Առկա օրինակը Վրաստանն է, որտեղ ոչ միայն հետզհետե ավելանում է ադրբեջանցիների քանակը, այլև Թուրքիան իր հերթին խաղաղ միջոցներով քայլ առ քայլ յուրացնում է երկիրը։ «Բարիդրացիական հարաբերություններ» ասվածն այդ արյունռուշտ ցեղի համար չէ։ Այն իր ողջ վաչկատուն պատմության ընթացքում մի կարծր բնույթ է դրսևորել՝...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=358Fri, 15 Mar 2013 19:06:48 +0400Ի տարբերություն ցեղասպանության ցանկացած այլ փաստի, Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հարցում դատական ակտերի վրա շեշտադրում չանելը, դրանք որպես հիմնական փաստարկներ շրջանառության մեջ չդնելը, որքան էլ դա ոչ իրավաչափ ու անհեռանկար լինի, այնուամենայնիվ, դեռևս պահպանում է կենսունակությունը և անհարկի խոցելի դարձնում հիշյալ գործընթացի արդյունավետությունը: Խոսքը թուրքական ազգային դատարանների կողմից 1919-1920թթ. կայացած այն դատավճիռների մասին է, որոնցով «Իթթիհատ»-ը` երիտթուրքերի ղեկավար կուսակցությունը, թուրք բարձրաստիճան զինվորականները, պետական ու կուսակցական գործիչներն ու այլ պաշտոնյաներ դատապարտվել են էթնիկ հատկանիշով պայմանավորված անձանց զանգվածային սպանդ կազմակերպելու և իրականացնելու, ինչպես նաև բռնի տեղահանումների համար: Այս դատական ակտերին մենք դեռ կանդրադառնանք ստորև, սակայն, նախ, փորձենք պարզել, թե ինչու, ինչ նկատառումներով է թելադրված վերոհիշյալ դիրքորոշումը, մասնավորապես՝ ինչու տարաբնույթ ու հավաստի բազմաթիվ պատմական փաստերի կողքին չեն հայտնվում նաև առավել արժեքավոր ու իրավական...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=357Thu, 14 Mar 2013 14:46:38 +0400Ռուսական, հետագայում նաև խորհրդային ռազմածովային նավատորմի պատմության մեջ ոսկե տառերով է գրված Ալեքսանդր Նիկոլայի Գարսոյանի (Գարսոև) անունը։ Ցավոք, Խորհրդային Միությունում ռազմական գործիչներին ու զինագործներին գերգաղտնիության մեջ պահելու տաբուն լայն հասարակության համար անծանոթ են դարձրել մեր տաղանդավոր հայրենակցի կյանքն ու գործը։ Ռուսաստանի նավագնացության պատմության մեջ «Ստորջրյա կամիկաձե», «ԽՍՀՄ առաջին գլխավոր սուզանավորդ» պատվանուններով մեծարված հայորդին ծնվել է 1882թ. Թիֆլիսում (այլ տվյալներով՝ Սանկտ Պետերբուրգում), ազնվական կոչում ստացած աստրախանցի տոհմիկ նավաշինարար Նիկողայոս (Նիկոլայ) Գարսոյանի ընտանիքում: Ավարտելով Մոսկվայի համալսարանի մաթեմատիկական ֆակուլտետը՝ 22–ամյա Ալեքսանդրն ընդունվում է ծովային նավատորմ՝ որպես յունկեր ծառայելու։ Հընթացս ավարտում է ծովային կորպուսը, ստորջրյա սպայական դասարանը։ Ոչ լրիվ մեկուկես տարում Գարսոևը, ավարտելով ծովային կորպուսի լրիվ կուրսը, միչմանի կոչում է ստանում, ծառայության անցնում հածանավի վրա։ Մինչև 1912թ. աշունը Գարսոևը ծառայել է «Ակուլա», «...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=355Thu, 14 Mar 2013 10:41:58 +0400Այստեղ դիտարկում ենք այն հիմնական իրադարձությունները, որոնք տեղի են ունեցել աշխարհում 2012-2013թ. սահմանագծին։ Առաջ անցնելով՝ նշենք, որ, ինչպես և նախկինում, ուշադրության կենտրոնում է գտնվել իրավիճակը բազմաչարչար Սիրիայում, որը հայտնվել է գլոբալ աշխարհաքաղաքականության վաշինգտոնյան ճարտարապետների հարվածների տակ։ Եվ սիրիական իրադարձություններից էլ հենց կսկսենք մեր տեսությունը։Դեկտեմբերի սկզբին ՆԱՏՕ անդամ երկրների ԱԳՆ ղեկավարները հավանություն տվեցին Թուրքիայում զենիթահրթիռային Patriot համալիրներ տեղակայելուն։ ԶՀՀ մի քանի մարտկոց տրամադրելու խնդրանքով դաշնակիցներին էին դիմել թուրքական իշխանությունները։ Որպես պաշտոնական պատճառ նշվել էր Սիրիայի հնարավոր հարձակումից պաշտպանությունը։ Միաժամանակ, ՆԱՏՕ ներկայացուցիչները հայտարարում էին, որ Patriot ԶՀՀ տեղակայումը Թուրքիայում չի նշանակում, թե պատրաստվում են ներխուժել Սիրիա։ Նշենք նաև, որ հրթիռային համալիրների տեղակայումն ամբողջությամբ ավարտվեց փետրվարի 18-ին։ Ներկայում Patriot մարտկոցները մարտական հերթապահություն են իրականացնում Գազիանթեփ նահանգու...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=354Fri, 11 Jan 2013 4:13:09 +0400***Առավոտյան ամուսինս զանգում է: Ինչպես երևում է, այս պատմությունը դիպել է նրա արժանապատվությանը.- Եթե պատրաստ եք, կարող եք նույնիսկ հիմա գնալ: Մինչև կեսօր տեղում է լինելու: Մեքենան ձեզ սպասում է:Պատուհանից տեսնում եմ սև «Համմերը»` ուղղակի մայթին կանգնած:Երևանում հիմա բազմաթիվ հեռուստաընկերություններ են բացվել: Իմ ֆիլմը ցուցադրել է դրանցից մեկը, որ գտնվում է քաղաքի կենտրոնում: Տնօրենն ինձ ընդունում է շողարձակ ժպիտով: Նա չգիտի իմ այցելության նպատակը:- Մեծ պատիվ եք արել մեզ: Ինչո՞վ կարող ենք օգտակար լինել:- Չվնասելով:Շողոքորթ ժպիտին հաջորդում է զգուշավոր զարմանքը.- Չեմ հասկանում, տիկին, ինչի՞ն, վերջապես, ո՞ւմ չվնասելով: Ես ձեզ առաջին անգամ եմ տեսնում, ինչպե՞ս կարող եմ ձեզ վնասել:- Իմ մասին չէ խոսքը, դուք ինձ չեք կարող վնասել, բարեբախտաբար...- Հապա ո՞ւմ մասին է, - ընհատելով և արդեն առանց ժպիտի հարցնում է տնօրենը:- Ձեր մասին է, ձեր ժողովրդի, ձեր պատմության, ձեր մշակույթի, վերջապես ձեր հրաշալի դերասանուհու մասին:- Կներեք, տիկին, ես դարձյալ ոչինչ չհասկացա, խնդրում եմ պարզաբանեք:- Սիրով: Երեկ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=353Tue, 25 Dec 2012 12:39:08 +0400Յակով Զարոբյանը ծնվել է 1908թ. սեպտեմբերի 25-ին, Ռուսական կայսրության Բաթումի մարզի Արդվին քաղաքում (ներկայում՝ Թուրքիա), արհեստավոր գյուղացու ընտանիքում։ Քաղաքի գրեթե բոլոր բնակիչները, իսկ նրանք ավելի քան 10.000 էին, հայեր էին։ 1914թ. նոյեմբերին նրանց ընտանիքը տեղափոխվում է Բաթում՝ ոտքով կտրելով մոտ 50 կմ, իսկ հետո՝ բեռնատար վագոնով, Դոնի Նախիջևան (Ռոստով քաղաքի մոտ)։ Չդիմանալով ծանր պայմաններին՝ մահանում են սկզբում հայրը, իսկ հետո նաև ավագ եղբայրը։10-ամյա Յաշան սկսում է աշխատել կոշկակարի արհեստանոցում՝ որպես աշկերտ, միաժամանակ սովորելով քառամյա հայկական դպրոցում։Ռոստով տեղափոխվելուց հետո Յակովը, կովկասյան կոշիկների արհեստանոցում աշխատելուն զուգընթաց, ընդունվում է իննամյա դպրոց, որտեղ ուսուցումը տարվում էր ռուսերեն լեզվով։1924թ. Յակովի քույրը և մայրը տեղափոխվում են Խարկով, մեկ տարի անց նրանց է միանում նաև Յակովը։ Այստեղ նա ընդունվում է կոմերիտմիության շարքերը, իսկ 1928-ից սկսում աշխատել «Հանքափորի լույսը» գործարանում, սկզբում՝ որպես սևագործ բանվոր, իսկ ավելի ուշ՝ կռունկավար և խառատ։ 1...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=352Mon, 17 Dec 2012 23:08:19 +0400«Մեր արժանապատվության զգացումն ու մեր գոյությունն ամրապնդվում են, երբ մենք մեզ ասում ենք այն, ինչ յուրաքանչյուրը կարող է ասել իրեն՝ իմ գոյությունն ապարդյուն և աննպատակ չէ, ես մեծ շղթայի անհրաժեշտ օղակն եմ, որ առաջին մարդու՝ իր գոյության գիտակցության զարգացումից ձգվում է հավերժություն. ամենն, ինչ երբևէ մեծ, իմաստուն և ազնվազարմ է եղել մարդկանց մեջ, մարդկային ցեղի այն բարեշնորհները, որոնց անուններն եմ կարդում համաշխարհային պատմության ժամանակագրություններում, և շատերը նրանցից, որոնց ծառայությունները մնացել են, անունները՝ ոչ, նրանք բոլորն աշխատել են ինձ համար. ես քաղում եմ նրանց աշխատանքների պտուղները, ես քայլում եմ նրանց բնակված հողի վրա, նրանց բարեբեր հետքերով։ Ես կարող եմ, երբ կամենամ, նվիրվել նրանց՝ իրենց առաջ դրած վեհ խնդրին, ավելի ու ավելի իմաստուն ու երջանիկ դարձնելու մեր ընդհանուր եղբայրական ցեղը, ես կարող եմ շարունակել կառուցել այնտեղ, որտեղ նրանք պետք է ավարտեին, ես կարող եմ մոտեցնել այն հրաշալի շինության ավարտը, որը նրանք պետք է անավարտ թողնեին»։Յոհան Գոթլիբ Ֆիխտե Ֆիխտեի մահվանի...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=351Mon, 17 Dec 2012 13:24:54 +0400Ուզում էի վերնագրել «Ազգային հերոսը», բայց տխրությամբ փաստեցի, որ նա առայժմ, չգիտես ինչու, այդ կոչմանը չի արժանացել։ Այո, Լեոնիդ Ազգալդյանը, որի նման մեկ ուրիշը ցանկացած երկրում վաղուց պետականորեն արժանացած կլիներ հերոսի կոչման, առայժմ, դե յուրե, ՀՀ ազգային հերոս չէ, իսկ դե ֆակտո ժողովուրդը վաղուց է նրան այդ կոչմանն արժանացրել։ Այստեղ տեղին է նշել, որ ադրբեջանական պարտված բանակը, ոչ ավելի, ոչ պակաս, 173 ազգային հերոս ունի։ Իսկ մեր պատկան մարմիններն անտեսում են նույնիսկ Ազգալդյանին...Լեոնիդ Ազգալդյանին հիշում եմ մանկական տարիներից։ Նրա ընտանիքն ապրում էր այն տարիներին Լենինի, այժմ՝ Մաշտոցի պողոտայի թիվ 16 շենքում, մենք՝ նույն շենքի բակում գտնվող սեփական տանը։ Լյոնյան (այդպես էին մտերիմները կոչում նրան) մեզնից մեծ էր ու, բնականաբար, չէր մասնակցում բակային մեր խաղերին, բայց երբեմն-երբեմն իջնում էր բակ, զրուցում հետներս, հաղորդակցվում մեր խնդիրներին ու անելիքներին, խորհուրդներով նպաստում դրանց իրագործմանը։ Հայրը կուսակցական պաշտոնյա էր ու ծառայողական «Վոլգա» ուներ։ Ամռանը, շաբաթ օրերին Լյո...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=350Mon, 17 Dec 2012 13:20:17 +0400«Ես Միացյալ Նահանգներից եկած հայ եմ և այստեղ պայքարում եմ նույն պատ-ճառով, ինչի համար պայքարում են մնացյալ բոլորը: Ես հայ եմ. այս հայրենիքը պատ-կանում է ինձ նույնքան, որքան որևէ ուրիշ հայի: Կարծում եմ` իմ հայրենիքի այս կտորի պաշտպանության համար նաև կրում եմ նույնքան պատասխանատվություն, որքան ցանկացած հայ: Հետևաբար, բնական է լինել այստեղ և պայքարել այս շրջանի ամբողջ բնակչության հետ միասին:Անցյալում Սփյուռքի մեջ պայքարել եմ մեր ժողովրդի իրավունքների համար և այստեղ եմ նույն պատճառով: Սա այդ նույն պայքարի շարունակությունն է:Շատ նորմալ բան է: Նորմալ բան է, որ հայը գա և իր հայրենիքը պաշտպանի, շատ նորմալ բան է: Իրավունքն է բոլորի ու նաև պարտականությունը: Եվ զարմանալին այն է, որ ավելի շատ հայեր չեն եկել նույնն անելու, միայն այդ է զարմանալին»:Այս խոսքերով է հիմնավորել իր մասնակցությունը Ղարաբաղի ազատագրական պատերազմին գիտնական, ԱՄՆ Բերքլիի համալսարանի շրջանավարտ, հետմահու ՀՀ և ԼՂՀ բարձրագույն` Ազգային հերոսի կոչմանն արժանացած Մոնթե (Ավո) Մելքոնյանը: Նա նման էր իր ժողովրդի հերոսական էպոսի Սասնա ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=349Fri, 14 Dec 2012 18:07:32 +0400Եվ այսպես, ստորև դիտարկելու ենք համաշխարհային քաղաքականության իրադարձությունները 2012թ. աշնան երեք ամիսներին։ Թեև իրադարձությունների առումով այս շրջանը հագեցած էր, նորություններով հագեցած էին աշխարհի բոլոր անկյունները, բայց կանգ կառնենք գլխավորների վրա, քանի որ դրանք են տոն տալիս աշխարհի աշխարհաքաղաքական քարտեզին՝ կանխորոշելով և անգամ թելադրելով գլոբալ փոփոխությունների հետագա դինամիկան։Սեպտեմբերի սկզբին շարունակում էր օրակարգում մնալ ադրբեջանցի մարդասպան Ռամիլ Սաֆարովի արտահանձնման և ներման հարցը։ Միջազգային հանրության ներկայացուցիչները հայտարարություններ էին անում, ճիշտ է՝ ոչ այնքան կոշտ, բայց դատապարտում էին պաշտոնական Բաքվի գործողությունները։ Բայց այս ամենի միջով մի տագնապալի գիծ էր անցնում՝ հունգարա-ադրբեջանական խայտառակ գործարքն անդառնալի վնաս հասցրեց ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման շուրջ վարվող բանակցային գործընթացին, և բոլոր կողմերը, արտահայտելով իրենց դիրքորոշումը «Սաֆարովի գործի» վերաբերյալ, մտահոգ էին հենց այդ հանգամանքի հետ կապված։Այդ օրերին տարածաշրջանային այցով Երևան...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=348Fri, 5 Oct 2012 0:36:30 +0400Շնորհակալ եմ իմ բարեկամներին և, հատկապես` չարակամներին, որ ստիպեցին ինձ գրել այս վեպը...Անահիտ Թոփչյան«Պատմությունը մի վեպ է, որ տեղի է ունեցել, վեպը պատմություն է, որ կարող էր տեղի ունենալ»: Էդմոն Գոնկուր: Ազգային հեռուստատեսության ամփոփիչ լրատվության մեջ, որ հեռարձակվում էր օրվա ավարտից առաջ, արդեն երկու անգամ հնչած և մի քանի ժամում հնություն դարձած նորությունների վերջում, էկրանով մեկ հայտնվեց նշանավոր դերասանուհի Ա.Թ.-ի լուսանկարը, և կադրից դուրս ընթերցվեց հետևյալ լուրը. «Այսօր, օգոստոսի 21-ին, տեղական ժամանակով 15.35-ին, HELVETICA ընկերության` Ցյուրիխ-Երևան երթուղիով թռչող օդանավում պետք է գտնվեր հանրաճանաչ դերասանուհի Ա.Թ.-ն: Թռիչքից երկու ժամ առաջ նա ներկայացել է գրանցման, հանձնել ուղեբեռը, սակայն ուղևորների մեջ չի եղել: Օդանավակայանի ռադիոհանգույցը մի քանի անգամ, տարբեր լեզուներով, այդ թվում և հայերեն, հրավիրել է թռիչքի, սակայն տիկին Ա.Թ.-ն այդպես էլ չի ներկայացել, ուստի օդանավը մեկնել է առանց նրա:«Samsonite» մակնիշի նրա ճամպրուկն անմիջապես դուրս է բերվել օդանավից և հանձնվել Ցյո...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=343Sat, 1 Sep 2012 14:41:42 +0400Համաշխարհային քաղաքականության ևս երկու ամիս պատմություն դարձան։ Մեր հիշողության մեջ ինչո՞վ տպավորվեցին հունիսն ու հուլիսը, ի՞նչ իրադարձություններ ցնցեցին աշխարհը, ի՞նչ միտումներ նկատվեցին այդ ընթացքում։Եվ այսպես, սկսենք ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի հարավկովկասյան տարածաշրջանային այցելությունից։ Ամերիկյան դիվանագիտության ղեկավարն իր շրջագայությունն սկսեց Երևանից։ Հայաստանի ԱԳՆ ղեկավար Էդվարդ Նալբանդյանի հետ մամլո ասուլիսում Քլինթոնը հայտարարեց այն մասին, որ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության ուժային կարգավորումն անթույլատրելի է։ «ԱՄՆ-ը կոչ է անում բոլոր կողմերին ձեռնպահ մնալ ուժի կիրառումից, քանի որ հակամարտությունը ռազմական լուծում չունի։ Այդ հիմնախնդիրը չի կարող լուծվել ռազմական ճանապարհով, այն կարող է կարգավորվել միայն բանակցությունների սեղանի շուրջ»,- ընդգծել է պետքարտուղարը։ Նա մեկնաբանել է նաև Հայաստանի և Թուրքիայի փոխհարաբերությունները, որը պաշտպանում է Ադրբեջանի դիրքորոշումը ղարաբաղյան հակամարտությունում։ Քլինթոնը կարծում է, որ Հայաստանի և Թուրքիայի միջև դիվանագիտական հարաբերո...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=346Sat, 1 Sep 2012 12:29:13 +0400Այն մասին, որ 1945թ. փետրվարի 4–11-ը Ղրիմի Յալթա ամառանոցային քաղաքում կայացած երեք մեծ տերությունների՝ ԽՍՀՄ, ԱՄՆ և Մեծ Բրիտանիայի առաջին դեմքերի հանդիպումն ու կոնֆերանսն անվտանգ անցկացնելու գործում փոքր չէ հայերի ներդրումը, իմացա բոլորովին վերջերս, երբ, ծանոթանալով գործարար Վահագն Սահակյանի հետ, հյուրընկալվեցի նրա քեռու՝ Սարիբեկ Հովհաննիսյանի համեստ օջախում։ Մինչ այդ մենք զրուցում էինք արդեն երջանկահիշատակ, Թեհրանի կոնֆերանսում իրենց անունը փառքով պսակած հայորդիների՝ ԽՍՀՄ հերոս Գևորգ Վարդանյանի, Թեհրանում ԽՍՀՄ ռեզիդենտուրայի ղեկավար, գեներալ-մայոր Իվան Աղայանցի մասին։ Որոշեցինք զանգահարել Գևորգ Վարդանյանի այրուն՝ աննկուն հետախույզ Գոհար Վարդանյանին, որի հետ ժամանակին հարցազրույց էի արել, ու մեր զորակցությունը հայտնել արիասիրտ այդ հայրենասեր կնոջը, ու այդ ժամանակ Վահագնը ասաց, որ իր քեռին ու նրա ընկերն էլ լուրջ ներդրում ունեն Յալթայի երկինքը խաղաղ պահելու, կոնֆերանսի մասնակիցների կյանքը փրկելու հարցում։ Իմ առաջարկը՝ հանդիպել նորերս գաղտնազերծված քեռու հետ, Վահագնը չմերժեց, ու րոպեներ ա...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=344Thu, 30 Aug 2012 19:07:41 +0400Ս.թ. հուլիսի 9-ին Երևանի պետական համալսարանի «Կայուն զարգացման կենտրոն» կլոր սեղան-քննարկումները նվիրված էին ՀՀ տարածքում սողանքների, երկրակեղևի ձևախախտումների և փլուզումների համակարգային ուսումնասիրությունների կարևորությանը և ռիսկային տարածքների բնակչության, կոմունիկացիաների և տնտեսական օբյեկտների պաշտպանության միջոցառումներին: Սողանքային աղետի նշանակությունը և ոլորտի կառավարման առանձնահատկություններըՍողանքային աղետի համարժեք նշանակությունը բացահայտված է ոչ միայն մասնագիտական փաստաթղթերում, այլև համապատասխան իրավական ակտերում, ինչը վկայում է այն մասին, որ հիշյալ աղետի էության, դրա հետևանքների առնչությամբ գոնե առերևույթ տարաձայնություններ չկան: Ընդ որում, այդպիսի տարաձայնություններ չկան նաև քաղաքական հարթության կտրվածքով: Բնորոշ է ՀՀ կառավարության 2007թ. հունվարի 11-ի «Հայաստանի Հանրապետության սողանքային աղետի կառավարման հայեցակարգին հավանություն տալու մասին» թիվ 1 որոշմամբ հաստատված հայեցակարգի (այսուհետ` Հայեցակարգ) 1-ին բաժնում ամրագրված հետևյալ դրույթը. «Սողանքային աղետի կառավարում...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=345Thu, 30 Aug 2012 16:27:15 +0400«Բարոյականը ուսուցիչ է բնազդի համար»։Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Շելինգ Երևանում 2008-ին 1000 օրինակ տպաքանակով Վարազդատ Ավագյանի թարգմանությամբ հրատարակվել է «300-ի կոմիտեն. համաշխարհային կառավարության գաղտնիքները» գիրքը (280 էջ)։ Ովքեր ոչ թե լոկ թերթել, այլ փոքրիշատե ուսումնասիրել են այն, հասու են դարձել աշխարհում կատարված ու շարունակվող այն գործընթացներին, որոնք այժմ գլոբալացման դրոշի տակ մարդկությանը գլորում են դեպի համաշխարհային միասնական կառավարության և փողի միատեսակ ապագա համակարգի հաստատումր։ Մեր քննարկման խնդրին վերաբերող ընդամենը մի հատված այդ գրքից ուղեցույց կլինի բոլոր նրանց համար, ովքեր անտարբեր չեն մեր ազգի ապագայի հանդեպ, ովքեր վճռականորեն դեմ են «թող ձուլվեն», այսինքն՝ ազգը թող վերանա լպիրշությանը, որին կանդրադառնանք ներկա հոդվածում։ Ահա այդ ուղեցույց բացահայտումը. «Այդ միասնական աշխարհում բնակչության թիվը կսահմանափակվի երեխաների թվի կրճատմամբ՝ ընտանիքում 1 երեխա թողնելով, ինչը կկարգավորվի հիվանդությունների, պատերազմների ու սովի սփռման միջոցով, մինչև որ աշխարհի ողջ բնակչությունից կ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=347Wed, 29 Aug 2012 18:36:00 +0400Սուրեն Հակոբի Թովմասյանը ծնվել է 1909թ. դեկտեմբերի 20-ին, Գորիսի շրջանի Շինուհայր գյուղում, աղքատ ընտանիքում, որին կերակրելու համար հայրն աշխատում էր Բաքվի և Գրոզնու նավթահանքերում։ Տղան 10 տարեկանից դառնում է գյուղի հովիվը՝ նյութապես օգնելով ծնողներին։ 1926թ. Սուրենն ընդունվում է կոմերիտմիության շարքերը, իսկ 1930թ. ՀամԿ(բ)Կ տոմս է ստանում։ Այդ շրջանում նա աշխատում էր Զանգեզուրի մայրուղիների շինարարությունում, իսկ 1929-ից, տեղափոխվելով Երևան, աշխատանքային գործունեությունը շարունակում է «Բանկոոպ» ձեռնարկությունում։1929-1931թթ. արտադրությունից չկտրվելով՝ սովորում է Երևանի բանֆակում։ 1932թ. Թովմասյանն սկսում է կուսակցական գործունեությունը. սկզբում աշխատում է որպես Սիսիանի կուսշրջկոմի հրահանգիչ, հետո արդեն՝ Իջևանի շրջկոմի բաժնի վարիչ, 1938թ. ընտրվում է Կապանի՝ Հայաստանի խոշոր և տնտեսապես կարևոր շրջանի կուսկոմի քարտուղար։1939թ. Հայաստանի Կոմկուսի XII համագումարում Թովմասյանն ընտրվում է Կենտկոմի անդամ, արդեն երկու ամիս անց նշանակվում է ներքին գործերի ժողկոմի առաջին տեղակալ։ Մինչև այս պաշտոն...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=302Sat, 11 Aug 2012 23:19:34 +0400Սկսած 1992 թվականից՝ ես տիկնոջս՝ Արփիի հետ 18 անգամ եկել եմ Հայաստան, որտեղ մինչև անկախացումը (1991թ. սեպտեմբերի 21) երբեք չէի եղել։Մեր այցերի նպատակն էր համակարգել և վերահսկել այն երեք հիմնական նախագծերի ուղղությամբ տարվող աշխատանքները, որոնք մշակվում էին BAFA (Bay Area Friends of Armenia) բարեգործական կազմակերպության կողմից։ BAFA-ն կարելի է թարգմանել և վերծանել որպես «Հայաստանի բարեկամները Սան Ֆրանցիսկոյի ծոցի շրջանից»։ BAFA-ն հիմնականում Սան Ֆրանցիսկոյում, Օքլենդում, Սան Խոսեում և Հյուսիսային Կարոլինայի՝ դրանց հարակից ոչ մեծ քաղաքներում ապրող սփյուռքահայերի միություն է։ Այն մշակում և իրականացնում է ոչ մեծ նախագծեր առողջապահության և կրթության ոլորտներում՝ դրամաշնորհներ տրամադրելով դպրոցներին և Հայաստանի հեռավոր գյուղական վայրերի բուժկետերին, ապահովում է բնակչության առավել կարիքավոր շերտերի համար նախատեսված մի քանի անվճար ճաշարանների մատակարարումը և անխափան գործունեությունը։BAFA-ի նախագծերն ընդգրկում են Հայաստանի՝ վրացական սահմանի երկայնքով մինչև Գորիս և ադրբեջանական սահմանի երկայնքով...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=306Sat, 11 Aug 2012 23:06:44 +0400ԱՐՏԱՇԵՍ ԳԵՂԱՄՅԱՆԱՐԴԻ ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻ ԱՌԱՋՆՈՐԴՆԵՐԸ ԵՎ ՆՈՐ ԱՇԽԱՐՀԱԿԱՐԳԸ(Նյութի մշտական հասցեն՝ http://armworld.am/detail.php?paperid=4191&pageid=129262&lang=)27.09.2011Ս.թ. սեպտեմբերը հագեցած էր իրադարձություններով, որոնք կարող են գլոբալ հետևանքներ ունենալ հետագա համաշխարհային զարգացման համար: Դրանց թվին, իրավամբ, հարկ է դասել ՄԱԿ Գերագույն վեհաժողովի 66-րդ նստաշրջանի աշխատանքը Նյու Յորքում, նստաշրջանի բացման ժամանակ ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամայի ելույթը, Իրանի Իսլամական Հանրապետության նախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադի, Պաղեստինյան Ինքնավարության նախագահ Մահմուդ Աբասի և Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Սերժ Սարգսյանի, Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի ելույթները: Նշանային իրադարձություն էր նաև Իրանի Բուշեհրի ԱԷԿ-ի գործարկումը` կառուցված ռուսական «Ատոմստրոյէքսպորտ» ընկերության կողմից, և դրան հաջորդած` Իրանի նախագահի հայտարարությունն այն մասին, թե Իրանը բանակցություններ է վարում Ռուսաստանի հետ նոր միջուկային ռեակտորներ կառուցելու վերաբերյալ: Իրանի և Ռուսաստանի միջև ատոմային էներգետ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=305Sat, 11 Aug 2012 23:00:31 +0400ՏԵՂԵԿԱՆՔԳրիգոր Հովհաննեսի Հասրաթյան – ծնվել է 1918թ. նոյեմբերի 24-ին, վախճանվել 2001թ. մայիսի 10-ին: Հայ խորհրդային պետական և հասարակական գործիչ: 1942թ. ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, ինժեներ-շինարար: 1960 թվականից` Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ: 1942-45թթ. աշխատել է որպես ինժեներ, 1945-50թթ.` Լենինյան շրջգործկոմի կոմունալ բաժնի պետ, 1950-52թթ.` Երևան քաղաքի Լենինյան շրջգործկոմի նախագահի տեղակալ, 1952-56թթ.` նույն շրջգործկոմի նախագահ: 1956-58թթ. Երևանի փոխքաղաքապետն էր, 1958-60թթ.` «Երևաննախագիծ» ինստիտուտի տնօրենը: 1960-62թթ. Գրիգոր Հասրաթյանը Լենինականի քաղաքապետն էր, իսկ 1962-ից մինչև 1975 թվականը` Երևանի քաղաքապետը, 1979-85թթ.` Մինիստրների խորհրդին կից պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության և օգտագործման վարչության պետը: 1985-1990թթ.` Հայաստանի ազգագրության թանգարանի և Սարդարապատի համալիրի տնօրեն: Աշխատանքային Կարմիր դրոշի երկու շքանշանի ասպետ: 1998թ. արժանացել է Երևանի պատվավոր քաղաքացի կոչման:Ես պատկանում եմ այն երևանցիների սերնդին, որոնք սրտի առ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=303Sat, 11 Aug 2012 22:55:50 +0400Միքայել Նալբանդյանի անունն ու գործն անջնջելի տառերով դրոշմված են հայոց նորագույն պատմության և մշակույթի տարեգրության մեջ: Նրա գեղարվեստական և հրապարակախոսական երկերը թեև միշտ գրվել են կոնկրետ առիթներով, բայց ասես անընդհատ քայլում են ժամանակի հետ, բացվում են նորանոր կողմերով, բովանդակության նոր խոսքով ու նշանակությամբ: Ահա թե ինչու մեր ժողովրդի ամեն նոր սերունդ Նալբանդյանին համարել է իր ժամանակակիցը, իմաստուն բարեկամն ու խորհրդատուն, քննել է այն խնդիրը, թե մեծ մտածողն ինչով է կապվում արդիականության հետ, որն է նրա չխամրող հմայքի գաղտնիքը1:Մ.Նալբանդյանը` իբրև մտածող, գրող և քաղաքացի, արտակարգ երևույթ էր մեր իրականության մեջ:Զինված լինելով ռուսական և եվրոպական հեղափոխական առաջավոր գաղափարներով` Նալբանդյանը դարձավ դեմոկրատական հեղափոխության դրոշակակիրներից մեկը և ընկավ ժողովրդի ազատության համար մղվող պայքարում:Մ.Նալբանդյանը հանդիսացել է հայկական սոցիալ-դեմոկրատական շարժման նախագնացը և իր եռանդուն գործունեությամբ ճանապարհ հարթել հայ հասարակական մտքի հետագա առաջընթացի համար2:Մ.Նալբանդյանը ծնվ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=301Sat, 11 Aug 2012 22:52:23 +0400Ազնվաբարո տղամարդը մտածում է պարտքի, իսկ չնչին մարդը` շահի մասին։ ԿՈՆՖՈՒՑԻՈՒՍՕլիգարխիան... ունեցվածքի հաշվառման և գնահատման վրա հիմնված կառավարում է, այնպես, որ կառավարում են հարուստները, իսկ աղքատները մասնակցություն չունեն... ամեն մեկի ոսկով լի գանձարանը խափանում է այդ կառավարումը, քանզի հարուստները նախ իրենց համար ծախսեր են հորինում և հանուն դրա խախտում են օրենքները, որոնց չեն ենթարկվում ոչ իրենք, ոչ նրանց կանայք։ՊԼԱՏՈՆԲախտավոր լինելու համար պետք է լինել հարուստ, առողջ և տգետ, մանավանդ չխորհող։ ԱՎԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԱյս հոդվածի ստեղծման շարժառիթը ՀՀ Աժ պատգամավոր, հայ պարբերական մամուլում այժմ արդեն նշանավոր դեմք Տիգրան Արզաքանցյանի անզիջում պայքարն էր դատարանում նույն մամուլի դեմ։ Որքան էլ սկզբից միայն նրան էր նվիրված հոդվածը, օրեցօր կուտակված արտառոց փաստերի ճնշման տակ այն շարունակվեց` ընդգրկելով նորանոր պատգամավորների դիմանկարներ, մեկը մյուսից անհեթեթ, մեկը մյուսից ծաղրարժան։ Ամեն մեկն ինքնին գեղարվեստական հատուկ մշակման կարիք չունեցող պատրաստի գրական տիպ է։ ՀՀ Աժ-ն մի թեմա է, որ կարող ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=342Wed, 6 Jun 2012 0:27:06 +04001992թ. մայիսի 9-ի վաղ առավոտյան հայ աշխարհազորայիններն ու նորաստեղծ բանակի կազմավորումները մտան Շուշի։ Այդ պահին քաղաքի վրա մանր անձրև էր տեղում՝ կարծես մաքրելու համար օտարի անհաճո շունչը քաղաքից։ Մայիսի 8-ի կեսօրից հետո ադրբեջանցիներն արդեն սկսել էին լքել քաղաքը, մայիսի 9-ի առավոտյան Շուշիում մնացել էին միայն նկուղներում թաքնված հատուկենտ ադրբեջանցիք: Մինչև Շուշիի ազատագրումը, 1992-ի հունվարին տեղի էին ունեցել Քարինտակի ինքնապաշտպանությունը, Խոջալուի ազատագրումը, մի շարք այլ հաջող գործողություններ, սակայն Շուշին ռազմաբազա դարձրած ադրբեջանցիները շարունակում էին Ստեփանակերտի և շրջակա բնակավայրերի հրետակոծումը։ 1991թ. նոյեմբերից մինչև 1992թ. մայիսի սկիզբը Շուշիից, Ջանհասանից, Քյոսալարից, Ղայբալուից Ստեփանակերտի վրա արձակվել է շուրջ 4740 արկ, որից մոտ 3 հազարը՝ «Գրադ» կայանքներից: Այդ հրետակոծությունների հետևանքով զոհվել են 111 և վիրավորվել 332 խաղաղ բնակիչներ, ավերվել է 370 բնակելի տուն և շինություն։Շուշիի ազատագրումն օրախնդիր էր դարձել: Գործողությունը ղեկավարում էր ինքնապաշտպանության ու...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=341Tue, 5 Jun 2012 23:37:52 +0400«Այժմ քո տեսեալ զիս անձամբս փոքրիկ, ոչ առեր զչափ մեծութեան իմոյ, զի ցայժմ ես քեզ առիւծ էի և արդ աղուէս։ Բայց մինչ ես Վասակն էի, ես հսկայ էի. մի ոտնս ի միոյ լերին կայր և միւս ոտնս իմ ի միոյ լերին կայր, յորժամ յաջ ոտնս յենուի, զաջ լեառն ընդ գետին տանէի, յորժամ ի ձախ ոտնն յենուի, զձախ լեառն ընդ գետին տանէի։ Ապա հարցաներ թագաւորն Պարսից Շապուհ և ասէ. Աղէ՝ տուր ինձ գիտել, ո՞վ են լերինքն այնոքիկ, զորս դուն ընդ ունջ տանէիր։ Եւ ասէ Վասակ. Լերինքն երկուք մի դու էիր և մի թագավորն Յունաց»։Փաւստոս Բուզանդ, ՈԵ, 54։Երեք տարի անց, հիշելով 2008-ի օգոստոսի դեպքերը, երբ հարավօսական կոնֆլիկտը Վրաստանի նախագահ Սահակաշվիլին փորձեց լուծել զենքի ուժով, Վաֆա Գուլուզադեն գանգատվեց, թե փոխանակսպառնալու Հայաստանին, ազատելու Ադրբեջանի ԼՂ սահմաններից հեռու գտնվող, օկուպացված տարածքները, Մեդվեդևը սպառնում է Ադրբեջանին օգոստոսյան դեպքերի կրկնությամբ։ Որ տարածքն է որից հեռու՝ թողնենք Գուլուզադեի աշխարհագրական երևակայությանը։ Մոսկվային «կարգի հրավիրելու» ուրիշ միջոց չգտնելով՝ նա սպառնաց ՆԱՏՕ-ին միանալու Ադրբեջանի ձգտո...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=340Tue, 5 Jun 2012 23:13:17 +0400Հաճախ օտարածին տերմինի բովանդակությունը համարժեք վերլուծելու նկատառումով անդրադառնում ենք դրա ակունքներին, մասնավորապես լատիներենի բացատրական նշանակությանը: Կարծում ենք, այդ մոտեցումն ինքնին արդարացի է, սակայն հարկ է հավելել, որ դեռևս հնագույն քաղաքակրթությունում այդ եզրույթների առկայությունը վկայում է նաև դրանց կենսունակության, իրարամերժ քաղաքակրթության համակարգերում գոյատևելու «ունակության» մասին: Թերևս, այդպիսին է «coalitio» իտալերեն տերմինը, որը համարվել է «միություն» բառի հոմանիշ, իսկ բովանդակային կտրվածքով այն կիրառվել է ընդհանուր նպատակներին հասնելու համար ուժերը համախմբելու նշանակությամբ[1]: Այսպիսով, կոալիցիան կարող է իրավաչափ ու իր ներքին բովանդակությանը համարժեք համարվել բացառապես այն նախապայմանով, որ դրա ստեղծման հիմքում դրվի բոլոր միավորվող տարրերի համար ընդհանուր, նրանց համար միանշանակ ընդունելի նպատակ: Նորագույն քաղաքական գործընթացներն առավել հաճախ են բախվում այս կամ այն երկրում արդի մարտահրավերները հնարավորինս քաղաքակիրթ ու ժողովրդավարական լծակներով հաղթահարելու երևույթ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=339Mon, 4 Jun 2012 22:45:55 +04001828-ին Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանին միանալիս Հայաստանի Հանրապետության ներկա տարածքում ապրում էր 161.7 հազար մարդ։ Ստեղծված համեմատաբար ապահով պայմաններում կազմակերպվեց հայերի ներգաղթը Պարսկաստանից և Արևմտահայաստանից։ Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը, խաղաղ ժամանակաշրջանում, բնակչության թիվը 1913-ին հասավ 1.01 միլիոնի։ 1918-ին բնակչության ընդհանուր թիվը, բնական աճի հաշվառմամբ, գումարած թուրքական հարձակումներով Կարսի մարզից, Սուրմալուի գավառից, Անդրկովկասի տարբեր շրջաններից հալածված 301.6 հազար գաղթականները, հասնելու էր 1.403.7 հազարի։ Մինչդեռ 1914-1920-ին հայերի ցեղասպանության ահռելի կորուստներին հավելվեցին 1918-1920-ին թուրքական բանակի և բաշիբոզուկների կազմակերպած նոր ջարդերի, սովի, համաճարակների, հիմնականում դեպի Ռուսաստան արտագաղթի կորուստները։ Բնակչության թիվը նվազելով հասավ 720 հազարի։ Միայն 1920-ի հայ-թուրքական պատերազմում թուրքերը ՀՀ գրաված շրջաններում կոտորեցին 198 հազար մարդ։ 1926-ին Հայաստանի բնակչության թիվը հասավ 881 հազարի, 1940-ին՝ 1.320.3 հազարի։ Երկրորդ համաշխարհա...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=338Mon, 4 Jun 2012 13:19:10 +0400Ստորև կդիտարկենք այն հիմնական իրադարձությունները, որոնք տեղի են ունեցել համաշխարհային քաղաքականության մեջ 2012թ. ապրիլին և մայիսին։ Այս երկու ամիսների գլխավոր առանձնահատկությունն այն էր, որ այդ ընթացքում մի շարք երկրներում տեղի ունեցան նախագահական, խորհրդարանական և տարածաշրջանային ընտրություններ, որոնց արդյունքներն, անշուշտ, նոր էջ են բացել այդ պետությունների պատմության մեջ։ Աշխարհում այլ, իհարկե՝ ոչ պակաս կարևոր և կանխորոշիչ դեր ունեցող իրադարձություններ էլ տեղի ունեցան։Սկսենք նրանից, որ ապրիլի սկզբին Ստամբուլում, որտեղ պատսպարվել են սիրիական ընդդիմության առաջնորդները, տեղի ունեցավ այսպես կոչված «Սիրիայի բարեկամների» հերթական հանդիպումը, որը մի շարք փորձագետներ բնութագրեցին ոչ այլ կերպ, քան «սխոդկա»։ Այս կոնֆերանսից հետո «սիրիական ազգային խորհրդի» առաջնորդ Բուրհան Գալյունը հայտարարեց, թե Բաշար Ասադի ռեժիմը «կորցրել է օրինականությունը», և այժմ միջազգային հանրության առջև կանգնած է «օգնել սիրիացի ժողովրդին որքան հնարավոր է շուտ նրանից ազատվելու» խնդիրը։ Ամփոփելով համաժողովի արդյունքները՝...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=336Tue, 10 Apr 2012 16:59:05 +0400Գրիգորի Արտեմի Հարությունյանը ծնվել է 7.11.1900թ., Թելավի քաղաքում (Վրաստանի շրջաններից մեկի՝ Կախեթի վարչական կենտրոնում), առևտրականի ընտանիքում։ 1908թ. Գրիգորին ընդունվում է Թելավիի քաղաքային ուսումնարան։ Երեք տարի անց տեղափոխվում է ռուսական գիմնազիա։ Սովորելու տարիներին նա դառնում է ընդհատակյա խմբակի անդամ, որը ղեկավարում էր նրա ուսուցիչներից մեկը։ 1919թ. ընդունվում է ՌՍԴԲԿ շարքերը։ Ուսումնական այս հաստատությունն ավարտելուց շատ չանցած՝ 1920թ., մտերիմ ընկերոջ՝ Արտեմ Գեուրկովի հետ ձերբակալվում է բոլշևիկյան գործունեության համար։ Առաջ անցնելով՝ ասեմ, որ հետագայում նրանք բարեկամացել են. Գրիգորին ամուսնանում է նրա կրտսեր քրոջ՝ Նինայի հետ։Ձերբակալությունից անմիջապես հետո Գրիշայի ծնողները հրաժարվում են նրանից, և կրպակատեր հայրը մարդկանց աչքերի առջև, շուկայում, այրում է նրա հագուստը։ Ընկերներն ազատ են արձակվում միայն հաջորդ տարի՝ գիմնազիայի տնօրենի միջնորդությամբ, որպես լավագույն շրջանավարտներ։1921թ. Վրաստանում հաստատվում են խորհրդային կարգեր, և Հարությունյանն սկսում է աշխատել որպես պրոպագանդ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=335Mon, 9 Apr 2012 3:33:21 +0400Ինչպես հայտնի է, անցյալ դարի 30-ական թվականներին ավստրիացի տրամաբան և մաթեմատիկոս Կուրտ Գյոդելը իր «ոչ լրիվության մասին» թեորեմում մաթեմատիկորեն ապացուցել է, որ էմպիրիկ փաստերը համակարգող և ընդհանրացնող օրենքները կամ հիպոթեզները հնարավոր է բացատրել միայն որևէ համադրույթի, դեդուկցիոն համակարգի կամ պարադիգմի օգնությամբ, որոնք ունեն բացատրական և տրամաբանական մեծ ներուժ: Պարադիգմը կամ դեդուկցիոն համակարգը, որպես կանոն, դիտվում կամ համարվում է էքսպլանանս այն դեպքում և որպես այդպիսին մնում անսասան այնքան ժամանակ, քանի դեռ կարողանում է բավարար չափով բացատրել այս կամ այն երևույթը կամ փաստը, իսկ, երբ գիտնականների կողմից հայտնաբերվում կամ բացահայտվում են միանգամայն նոր իրողություններ ու անոմալիաներ, որոնք հնարավոր չէ բացատրել գերիշխող պարադիգմի տեսանկյունից, ապա, բնականաբար, նոր պարադիգմալ տեղաշարժի և նոր տեսությունների առաջացման անհրաժեշտություն է առաջանում: Այս առումով, մեր հայացքի առջև ծավալվող գիտական հեղափոխության դարաշրջանը, ակներևաբար, առաջադրում է այնպիսի հիմնախնդիրներ և ձևակերպում այնպի...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=337Mon, 9 Apr 2012 3:24:05 +04002006-ի մայիսյան օրերին, երբ նշվում էր մայիսի 28-ի փառավոր տարելիցը, ժողովրդին ուղղված վարչապետական ուղերձում Անդրանիկ Մարգարյանն այսպիսի միտք էր արտահայտել. «Այսօր մեր հայրենիքի մի հատվածի վրա կառուցում ենք մեր անկախ պետականությունը…»: Ո՞րն էր այդ տողերը բերող զգացումը` ապուպապոտ արմատների կա՞նչը, կորուսյալ երկրում պապերի ոտնահետքերը մամուռներից մաքրված գտնելու տեսլակա՞նը, տոհմիկ մշեցի նախնիների (ովքեր Գևորգ Չաուշի ջոկատի կազմում ազատագրական պայքար են մղել) հանդեպ պարտքի զգացողությո՞ւնը, թե՞ այն ներքին հավատը, որ ուժ էր առնում Մայիս 28-ի խորհրդով, Սարդարապատի` ամուր հենարան ապահովելու նախաքայլով ու Շուշիի փառահեղ հաղթանակով:Վառ տեսիլքների ու պապենական հողի կանչի ապրումն ուներ շարունակ, ու այդ ապրումը, որ ձևակերպվում է որպես «ազգի ինքնությունը, ազգային դիմագիծը պահպանելը», կարողանում էր փոխանցել շրջապատի մարդկանց, մանավանդ երիտասարդներին, ում տրված է «անկախ երկրի այսօրվա կայացման խնդիրների լուծման գործուն մասնակցությունն ու վաղվա վայելքը»: Վաղվա վայելքն իր երազած հրաշալի երկիրն էր` ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=333Mon, 9 Apr 2012 2:37:39 +0400ՆերածականՅուրաքանչյուր իրավական գաղափար, սկզբունք, անգամ կոնկրետ նորմ ծնվում է սոցիալ-քաղաքական բնույթի որևէ պահանջարկի արդյունքում: Իհարկե, այս դեպքում բացակայում է զուտ տնտեսագիտական չափանիշներով առաջարկի և պահանջարկի փոխհարաբերությունը, սակայն չենք կարող բացառել, որ նշված երևույթները ևս այս կամ այն կերպ արտահայտվող պահանջարկով են թելադրված: Եվ որքան քաղաքակրթությունը ձեռք է բերում նոր նվաճումներ, այնքան նման իրավական գաղափարների ու սկզբունքների անհրաժեշտությունը նկատելի է դառնում: Եվ այստեղ որևէ պարադոքս չկա:Ազգային ինքնորոշման սկզբունքը ոչ միայն բացառություն չէ, այլև ասվածի վառ դրսևորումն է: Այսպես, ներկայումս հաճախակի են դարձել այն պնդումները, թե իբր աշխարհում ձևավորվել է մասնատված պետությունների սոցիալ-քաղաքական պահանջարկ, ինչը, մեր խորին համոզմամբ, բավարար չափով հիմնավորված չէ: Երբ պետությունների թիվը հասնում է մոտ 200-ի, իսկ էթնիկական խմբավորումների և ազգությունների թվաքանակը գերազանցում է 2500-ը, պետությունների մասնատվածությունը չէր կարող հրապուրիչ լինել, իսկ ազգային ինքնորոշմ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=332Mon, 9 Apr 2012 2:37:01 +0400Ստորև մենք կդիտարկենք համաշխարհային քաղաքականության հիմնական իրադարձությունները 2012թ. փետրվարի և մարտի ընթացքում։ Նշենք, որ այս երկու ամիսներին աշխարհում տեղի ունեցած գործընթացների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ հիմնական դերակատարները, ավելի ճիշտ՝ նրանք, ովքեր համաշխարհային ասպարեզում եղանակ են ստեղծում, գերադասել են առկա հիմնախնդիրները լուծել քաղաքական երկխոսության, դիվանագիտական գործիքների միջոցով, չնայած միևնույն ժամանակ հնչել է նաև կոշտ, երբեմն՝ ռազմաշունչ հռետորաբանություն։Եվ այսպես, փետրվարի քաղաքական սեզոնը բացեց ողջ աշխարհում «դեմոկրատիայի» հաստատման մարտիկ, ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնը։ Այս տիկինն աչքի ընկավ ՄԱԿ Անվտանգության խորհրդի նիստում բավական աղմկահարույց պահվածքով՝ Ռուսաստանին մեղադրելով Սիրիայում բռնությունների հանցակցության մեջ։ Ըստ նրա՝ բոլոր նրանք, ովքեր դիմակայում են Սիրիայի վերաբերյալ ԱԽ բանաձևին, աջակցում են Բաշար Ասադի վարչակարգին։ Ինչպես հայտնի է, Վաշինգտոնի թելադրանքով կազմված բանաձևերի հակառակորդներից մեկը Ռուսաստանն է։Նշենք, որ իրավիճակը Սիրիայի շու...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=334Mon, 9 Apr 2012 2:13:44 +0400Փետրվարի 26-ին լրացավ հայ ազատամարտիկների կողմից Խոջալուն (այժմ` Իվանյան) վնասազերծելու և ազատագրելու 20-ամյակը։ Արդեն երկու տասնամյակ ադրբեջանական քարոզչությունը ճգնում է համաշխարհային հանրությանն ապացուցել, թե հայերն այստեղ ադրբեջանցիների ցեղասպանություն են կազմակերպել։ Նպատակը մեկն է` հավասարության նշան դնել Սումգաիթում ու Բաքվում, Կիրովաբադում ու ադրբեջանական մյուս բնակավայրերում թուրք հրոսակների կողմից հայազգի բնակչության նկատմամբ կիրառված սպանդի, բռնությունների, տեղահանման միջև։ Թերթենք պատմության էջերը:Խորհրդային Ադրբեջանում Հեյդար Ալիևի իշխանության տարիներին` 1969-82-ին, իրավիճակը Խոջալուում մեծապես փոխվեց ադրբեջանցիների օգտին: Բաքվի իշխանությունների ճնշման տակ ու նաև ադրբեջանցի հարևանների սանձարձակություններից (գողություններ, ծեծկռտուքներ, սպանություններ, հայ բնակչության նկատմամբ արհամարհանք ու բռնաճնշումներ) հոգնած` հայ բնակչության մեծ մասն աստիճանաբար լքեց գյուղը: Պաշտոնական տվյալներով` 1920-ին Խոջալուում ապրում էր 72 հայ և 2 ադրբեջանցի ընտանիք, 1987-ին ադրբեջանցիների թիվը հ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=326Sat, 25 Feb 2012 18:24:59 +0400Եվ այսպես, համաշխարհային քաղաքականության ևս մեկ տարի պատմություն դարձավ։ Մեր հոդվածում մենք կդիտարկենք 2011-2012թթ. հանգուցակետում տեղի ունեցած հիմնական իրադարձությունները։Անցած տարվա դեկտեմբերի գլխավոր նորությունն, անկասկած, կարելի է համարել խորհրդարանական ընտրությունները Ռուսաստանում։ Դեկտեմբերի 4-ին ռուսաստանցիները վեցերորդ գումարման պետդումայի պատգամավորներ էին ընտրում։ Քվեարկության արդյունքները, առաջին հերթին, տհաճ անակնկալ մատուցեցին իշխանական կուսակցությանը՝ «Единая Россия»-ն («Միասնական Ռուսաստանը») կորցրեց խորհրդարանի ստորին պալատի «մոնոպոլիան»։ Նախորդ գումարման պետդումայում ЕР-ն ուներ սահմանադրական մեծամասնություն, այսինքն՝ կարող էր օրինագծեր ընդունել՝ առանց հաշվի առնելու մյուս կուսակցությունների կարծիքը։ Իսկ հիմա, ինչպես քվեարկության արդյունքների հրապարակումից հետո հայտարարեց «Միասնական Ռուսաստանի» գլխավոր խորհրդի քարտուղար Սերգեյ Նևերովը, նոր գումարման պետդումայում «լուրջ բանավեճ» կվարվի, եդինոռոսները, օրինագծերը քննարկելիս, ստիպված կլինեն պայմանավորվել մյուս կուսակցություն...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=3Sat, 25 Feb 2012 9:13:41 +0400 ԽՍՀՄ փլուզումը և հետխորհրդային երկրներում պետականության կերտումը 1980-ական թթ. վերջին – 1990-ական թթ. սկզբին նոր իրողություններում ուղեկցվում էին մինչ այդ, խիստ կենտրոնացված խորհրդային համակարգի պայմաններում, չտեսնված էթնիկության քաղաքականացման աճով միութենական հանրապետություններում, իսկ այնուհետև` նաև նորանկախ պետություններում: Նոր էլիտաները, հրապարակախոսները նախընտրում էին այդ գործընթացն անվանել «էթնիկական վերածնունդ», որը, այնուամենայնիվ, ներառում էր ոչ միայն էթնոմշակութային գործընթացները, էթնիկ ինքնության ակտուալացումը, այլև էլիտաների կողմից «առաջադրված» էթնիկության քաղաքականացումը և զանգվածների էթնոնացիոնալիզմի «հորդումը»:Ղազախական էթնիկ շարժումների և կուսակցությունների դերը` անկախության ձեռքբերմամբ և ամրապնդմամբ ու ռուսական շարժումների դերը պետականության «փոխզիջումային» կոնստրուկտի ամրագրմամբ Ղազախստանի հանրապետության 1995թ. Սահմանադրությունում մոտ տասը տարվա ընթացքում աստիճանաբար նվազում էր: Թվում էր` էթնիկ շարժումները և կուսակցությունները վերջնականապես իջան երկրի քաղաքական բեմ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=4Sat, 25 Feb 2012 9:13:41 +0400«Ազգային գաղափարի» առաջին համարը լույս է տեսնում թեժ օրերին: Անցյալում են մնացել նախագահական կամպանիան, եզակի դրությունը երեք նախագահներով (գործող, ընտրված, ինքնակոչ), ջարդարարություններն ու թալանը Երևանում, արտակարգ դրությունը... Եվ իհարկե, Ապրիլի 24-ի հերթական տարելիցը, որն ամեն անգամ ստիպում է հետ նայել անցյալին և վերիմաստավորել այն: Հաջորդ համարից մենք պատրաստվում ենք ընթերցողի ուշադրությանը ներկայացնել ամսվա հնարավորինս ամբողջական նկարագիրը համարի տեսության հետ միասին, իսկ այս անգամ կսահմանափակվենք առավել նշանակալի իրադարձությունները փաստելով: Դրանց թվում են Հայաստանի երրորդ նախագահի երդմնակալությունը, հերթական կոալիցիայի ստեղծումը, Ռուսաստանի երրորդ նախագահի ընտրությունը, ժամանակավոր անդորրը Հայաստանում հետընտրական բուռն դրամայից հետո, նախկին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ժողովրդաազատագրական պայքարի` հետախուզման մեջ գտնվող ակտիվիստների անցումն ընդհատակ և նրանց բուռն գործունեությունն այդ դժվար աշխատանքային պայմաններում: Մի խոսքով, վերաձևակերպելով հայտնի գործչի միտքը` կարելի է ասել, ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=5Sat, 25 Feb 2012 9:13:41 +0400 http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=6Sat, 25 Feb 2012 9:13:41 +0400Հայրենական պատերազմի դժնդակ օրերին, երբ ռազմի դաշտում որոշվում էր Խորհրդային Միության ժողովուրդների, այդ թվում և հայ ազգի ճակատագիրը, Հայաստանում տեղի ունեցան մեծ ու նշանակալի իրադարձություններ, որոնց վիճակված էր բախտորոշ դեր խաղալ մեր երկրի կյանքում` պայմանավորելով նրա հետագա համակողմանի և հուժկու առաջընթացը: 1943թ. նոյեմբերին ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելու ջանքերով հիմնադրվում է Հայաստանի գիտությունների ակադեմիան, որը շուտով աշխարհահռչակ Վիկտոր Համբարձումյանի շնորհիվ դառնում է հայ ժողովրդի գիտական մտքի կենտրոնը` հայկական գիտության դրոշակակիրը և արժանի տեղ նվաճում համաշխարհային գիտական առաջընթացի մեջ (հարկ է նշել, որ 1943-ը ամենածանրն էր Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներից, սակայն այդ հանգամանքը խոչընդոտ չէր Ստալինի համար երկրում գիտական, կրթական և մշակութային օջախների ստեղծման գործում):Մեկ տարի անց` 1944թ., Դաշնամուրային (1936թ.) և Ջութակի (1940թ.) կոնցերտների, Առաջին (1934թ.) և Երկրորդ (1943թ.) սիմֆոնիաների, «Գայանե» բալետի (1942թ.) հեղինակ, արդեն համաշխարհային հռչակ ձեռք բերած Արամ Խաչատրյան...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=8Sat, 25 Feb 2012 9:13:41 +0400ՔՎԱԶԻՈՒՏՈՊԻԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ ԶՈՒՏ ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ ԵՐԵՎՈՒՅԹ Է Արևմտյան փիլիսոփայական և իրավական-քաղաքական մտքի ողջ գոյընթացը բնորոշվում է հասարակական կեցության կատարյալ ձևերի անընդհատ որոնումներով` ժամանակ առ ժամանակ նախապատվությունը տալով մերթ մեկ, մերթ մյուս ձևին: Համեմատելով Արևելքն ու Արևմուտքը` չինական ուտոպիայի հետազոտող Ա. Կոբզևը գրում է, որ կոնֆուցիուսյան մտածողը չի ունեցել այն քննական վերաբերմունքն իրականության նկատմամբ, որը բնորոշ է եվրոպական մշակույթին: Կոբզևի համոզմամբ` չինացի իմաստունները գրեթե չեն անդրադարձել անդրանցական (տրանսցենդենտ) կեցության, վերին և անկախ սկզբի ճանաչման խնդիրներին: Ահա թե ինչու, նրա կարծիքով, Արևելքում չի ստեղծվել ոչ մի ավարտուն ուտոպիական տեսություն, որն ի վիճակի կլիներ հակադրվել իշխող վարձու գաղափարախոսությանը, հասարակական կառույցի այլընտրանքային ոչ մի օրինակ, ինչպիսին էին Կոսմոպոլիսը, Երկնային թագավորությունը, Արևապոլիսը և այլն: Եվ թեև ուտոպիան հոմանիշ չէ գաղափարախոսությանը, ավելին, այն, որպես կանոն, ձևով դիցաբանական է, նրանում, այնուամենայնիվ, հաճախ ...http://nationalidea.am/articles.php?l=A&id=10Sat, 25 Feb 2012 9:13:41 +0400ԱԶԳԱՅԻՆԸ ԵՎ ՎԵՐԱԶԳԱՅԻՆԸ ՄՇԱԿՈՒՅԹՈՒՄ Մշակույթի պատմական զարգացման գործընթացում տարօրինակ իրավիճակ է առաջանում. մի կողմից` այն ինտերնացիոնալ բնույթ է կրում, մյուս կողմից` զգացվում է նրա ազգային ինքնության, յուրաքանչյուր ժողովրդի մշակույթի անկրկնելիության գիտակցման համառ պահանջ: Այս երկու գործընթացները կան և զարգանում են միաժամանակ: Այսպիսին է ազգային մշակույթների դինամիկ զարգացման առանձնահատկությունը համաշխարհային մշակույթի շրջանակներում: Արվեստի ազգային ինքնատիպությունն արտահայտելու փորձերը տարբեր պատմական ժամանակներում տարբեր կերպ են անվանվել: Համաշխարհային մշակույթի լավագույն դրսևորումները բազմատեսակ են և հենվում են սոցիոմշակութային գործընթացի միասնականության և բազմադիմության ճանաչման վրա:Մշակույթի ուսումնասիրության մեջ երկար ժամանակ իշխում էր եվրոպակենտրոն մոտեցումը, որի էությունն այն էր, որ քանի որ Եվրոպան իրականացնում է ռացիոնալիստական մոդել, ապա նրան էլ պետք է պատկանի մյուս բոլոր մշակույթների զարգացման ուղիները որոշելու առաքելությունը: Բայց տարբեր ժամանակաշրջաններում յուրաքանչյո...